Telegraafsma #22: Vaarwel volksvertegenwoordiging. De Tweede Kamer: op sterven na dood?

Het is gewoon idioot (YouTube-link). Een beeld van de huidige politiek. Van zomaar iemand. Een mevrouw van 87 jaar oud: “Regeren? Het is alleen maar elkaar af zitten te katten. Het is gewoon idioot”.

De vraag
Zien we de mening van deze mevrouw als een vraag “Waar moeten we naar toe?” dan kunnen we zoeken naar mogelijke antwoorden. Er zijn mensen die al jaren werken ‘aan het functioneren van de politiek en het bestuur van ons land’.

Verbinding
Zo is er Peter Hovens. Peter kent als geen ander de overheid in al haar gedaanten. Als oud-ambtenaar en als (oud-)wethouder werkte hij vele jaren van onderop, vanuit inwoners, aan beleid en uitvoering. Op de website www.samenwereld.nl wordt, onder andere door Peter, vertelt hoe er verbinding kan worden kan worden gemaakt tussen de leefwereld van de burgers en de systeemwereld van de overheid.

Kwetsbaarheid
In een blog schrijft Peter bijvoorbeeld, recent over de kabinetsformatie: “ Met belangstelling volg ik de formatiebesprekingen. Met Herman Tjeenk Willink als informateur heb ik er wel vertrouwen in. Juist hij is degene die al jarenlang zijn zorgen uitspreekt over toestand van de democratische rechtsorde in Nederland. In zijn essay Groter denken, kleiner doen, Een oproep (2018) heeft hij indringend aandacht gevraagd voor de kwetsbaarheid van onze democratische rechtsorde.

Zorgen
In mijn boekenkast (ph) staan alle jaarverslagen van de Raad van State vanaf het moment dat hij vice-president van dit Hoge College van Staat was. Deze verslagen beginnen allemaal met het hoofdstuk ‘Algemene beschouwingen’, waarin Tjeenk Willink vanaf 1997 elk jaar tot en met het jaarverslag 2010 zijn zorgen uitte over het functioneren van de politiek, de verhouding tussen politiek en samenleving en de positie van de rechterlijke macht. Menigmaal heb ik gedacht ‘Wordt hij daar niet moe van?’ Ze leren immers toch niet.

Controleren
Ik lees op pagina 12 van zijn eerste jaarverslag het volgende: ‘Dat ‘primaat (van de politiek, ph)’ houdt niet in – en heeft ook nooit ingehouden – dat politieke ambtsdragers uiteindelijk zelf de macht hebben. Het houdt in dat zij macht controleren, allereerst de macht van de overheid zelf in haar verschillende onderdelen en gedaanten. Die controle is gericht op het overeind houden van de democratische en sociale rechtsorde’.

Macht en tegenmacht
Dit gaat dus over ‘macht’ en ‘tegenmacht’, twee woorden die na de Nieuwspoortlezing op 27 januari van dit jaar van Pieter Omtzigt over de toeslagenaffaire populair zijn geworden en die de vraag opwerpen of Rutte weer opnieuw premier kan worden. Immers de tegenmacht is de afgelopen tien jaar stelselmatig als betekenisloos weggezet.

Kleineren
Toch vraag ik me af of de ‘macht’ de ‘tegenmacht’ heeft gekleineerd of dat de ‘tegenmacht’ dit zelf doet. Een typisch staaltje daarvan hebben we mogen aanschouwen bij de verkiezing van de voorzitter van de Tweede Kamer. Als er iets is waar alleen de Tweede Kamer over gaat en de regering niets mee te maken heeft dan is het dit wel.

Partijpolitieke lijnen
Die verkiezing werd in de eerste ronde al gewonnen door Vera Bergkamp (D66). Iedereen snapt onmiddellijk dat niet alleen haar partijgenoten op haar hebben gestemd, maar dat ze ook gesteund is door de Tweede Kamerleden van de VVD. Met andere woorden de verkiezing binnen de politieke macht is bepaald langs de partijpolitieke lijnen met het oog op de formatie van de bestuurlijke macht. En dus wint weer de laatstgenoemde macht. Ik word er mismoedig van. Ze leren het nooit.

Examen doen
Tjeenk Willink moet een toelatingsexamen ‘Kennis en gevoel voor de democratische rechtsorde’ organiseren. Dit examen mag alleen worden afgelegd door gekozen volksvertegenwoordigers, die geen bestuurlijke ambities hebben. Let wel, het zijn kandidaat-ministers die het formatieproces domineren. Alleen de politici die voor het examen slagen mogen bij de informateur aanschuiven”.

Vaarwel volksvertegenwoordiging
Natuurlijk is dit op zich niet meer en minder dan de mening van Peter Hovens. Maar het is wel een man van de praktijk. Net als de al bij je geïntroduceerde Leo Klinkers. Beide heren (samenwerkende) bestuurskundigen dus.
Al in 2003 (!) schreef Leo Klinkers het essay “Vaarwel volksvertegenwoordiging” (klik link). Hij schrijft: : Het functioneren van de volksvertegenwoordiging is niet langer een taboe. We kunnen vrijuit praten over de zorgelijke kanten daarvan. De kritiek is uitgebreid, hard en groeit met de dag. Voorstellen voor ‘oplossingen’ zijn er legio. Maar het zijn ‘oplossingen’ zonder diagnoses. Dus die deugen niet. De representatieve democratie gaat sombere tijden tegemoet”.

Waar gaan we naar toe?
Kortom, Leo Klinkers keek in 2003 in de glazen bol. De vraag resteert: “zijn zijn voorspellingen uitgekomen?”. Wat moet er gebeuren? Krijgt de mevrouw van 87 jaar antwoord? We horen graag jouw mening, ……

Dit bericht is geplaatst in De Kloof, Leo Klinkers, Peter Hovens met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.