Telegraafsma #38: De schaduw van dé waarheid.

Kloven en schaduwen in het nieuwe jaar
Het nieuwe jaar is begonnen en alweer aardig op gang. De botsingen tussen de leef- en systeemwerelden knallen als een ouderwets vuurwerk. Van corona, de toeslagenaffaire, Groningen, mediaschandalen, een nieuw regeerakkoord, ga zo maar door. Allemaal schaduwen die zich vooruitwerpen. De individuele mens staat ‘tegenover’ de systeemwerelden en de vele kloven gapen je toe. In afwachting van van ‘het recht dat met kennis van zaken gesproken moet worden om de kloven te overbruggen.
Met rechtvaardigheid.
Dé waarheid?
Blijkbaar zijn we heel zichtbaar beland in een werkelijkheid van hele verschillende waarheden. Als je het gaat opzoeken dan vind je als definitie van dé waarheid: “waarheid is het in overeenstemming zijn met de werkelijkheid. In het dagelijks taalgebruik wordt ‘waarheid’ in de eerste plaats toegeschreven aan overtuigingen, uitspraken en theorieën. Waarheid kan echter ook worden toegeschreven aan een levenshouding, ethiek of politiek systeem. Hiermee is de waarheid een feit vanuit de levensovertuiging”.
 
Dé werkelijkheid?

Blijkbaar zijn er heel verschillende werkelijkheden. Zo kennen we in de politieke kaders de begrippen links en rechts. Je bent óf links, óf rechts, of je bent echt iemand van het midden. Als of de werkelijkheid links óf rechts is. (Vergelijk het eens met het afwassen. Als je alleen linkshandig kunt zijn, of alleen rechtshandig, dan is het meer een gedoe dan wanneer je beide handen kunt gebruiken. Het zal toch niet zo zijn dat alleen daarmee de opkomst en het bestaan van afwasmachines kan worden verklaard).
 
Wetenschap?
Wat waarheid precies betekent is onderwerp van discussie, die ver in de geschiedenis teruggaat. In de wetenschap en techniek wordt de vraag naar waarheid methodologisch opgelost. Er zijn methoden ontwikkeld waarmee de waarnemingen, de onderzoeken, de experimenten, de hypotheses en de conclusies kunnen worden getoetst.
 
Referentiekaders
Waarheden kunnen een beperkte geldigheid hebben, afhankelijk van het referentiekader: de uitspraak 1 en 1 is 2 is geldig voor getallen uit het decimale stelsel, maar niet voor binaire getallen. (Zo beschrijft Wikipedia het begrip waarheid verder). Op dezelfde manier kan een waarheid persoonsafhankelijk zijn: de uitspraak vis is lekker geldt voor de één wel, voor de ander niet. De uitspraak: persoon A houdt van vis houdt daar rekening mee. Tegenover relativisme of contextualisme, dat stelt dat waarheid afhankelijk is van de context, bestaan er ook universalistische opvattingen waarmee er bijvoorbeeld gestreefd kan worden naar een overkoepelende waarheid die in alle omstandigheden geldt, en die ogenschijnlijk tegenstrijdige waarheden (of axioma’s) op een hoger niveau met elkaar kan verzoenen.

Vuurwerk
Daar stonden we dan, begin dit jaar, naar het vuurwerk te kijken en te luisteren. Blijkbaar met verschillende opvattingen en meningen over de ‘context’. Van eindelijk weer eens iets leuks, we zullen laten blijken dat wij er ook nog zijn, tot aan dit kan helemaal niet, waar gaat het naar toe?

Contexten
Er zijn veel meer zaken en onderwerpen te bedenken waarbij de verschillende contexten verschillende waarheden met zich mee blijken te brengen. Dé waarheid bestaat eenvoudig niet. We zitten allemaal in dezelfde grot, kunnen niet in het licht achter ons kijken en zien voor ons de verschillende schaduwen van elkaar op de tegenover ons staande rotswand. Houd dan maar eens het gesprek op gang. Zoals een Tweede Kamer waar de stemmen zich meer lijken te verheffen over de persoonlijke verhoudingen dan over de inhoud.

In de fout
Zoals hierboven vermeld, het kan dus zo zijn dat er ook universele waarheden zijn. Net zoals het kan zijn dat al die systemen algemene kenmerken hebben. Daar waar het misgaat, waar de systeemwerelden de leefwerelden totaal overheersen, zie je heel gelijkwaardige processen beschreven. Een voorbeeld vormt de beschrijving van het Openbaar Ministerie in een boek van Ton Derksen (Het OM in de fout).
Hij beschrijft “De Zeven Mega-Manco’s voor een waarheidsvinder”.

Systeemmanco’s
Op een rij, in de door Derksen beschreven zaken, ‘doet het OM aan’:
– het spreken van onwaarheid;
– het achterhouden van Informatie;
– misleidend formuleren;
– willekeur;
– het maken van cruciale argumentatiefouten;
– het aanhouden van een geslotenheid voor kritiek;
én:
– is er Het Magisch Oog: het heilig geloof in het eigen vermogen om rechtstreeks de waarheid te zien.

Dat is het Openbaar Ministerie, als voorbeeld maar even. Toch in de beleving van velen ‘het huis van de waarheidsvinding’.

Rechtspreken en kennis van zaken
De waarheidsbeoordeling is in het uiterste geval aan de rechters in ons land toevertrouwt. En aan instituten zoals bijvoorbeeld het Klachten Instituut Financiële Diensten, het KiFiD. Bij deze het voorstel het KiFiD eens onder de loep te nemen.
Veel lezers van de Telegraafsma werken in de financiële dienstverlening.

Het KiFiD onder de loep
Kijk eens naar een voorbeeldzaak die door Martin van Rossum in 
dit filmpje wordt besproken. Waar het om draait is de vraag wat de verzekeringsadviseur eind jaren ’90 moest en kon begrijpen van het “algoritme” waarmee de overlijdensrisicopremie werd berekend en als een ingebakken “opvreter” de belegde poliswaarde uitholde. En zelfs als dat begrip niet van hem kon worden gevergd, zodat hij de consument ook niet kon informeren over de risico’s, pleitte dat hem dan volledig vrij, of diende hij op een bepaald moment wanneer hem de schellen van de ogen vielen zijn verantwoordelijkheid te nemen? Wij vinden het laatste, stelt Martin van Rossum. In dat geval moet ook de verzekeringsadviseur de consument schadeloos stellen en zijn schade als ondernemer maar zien te verhalen bij de verzekeraar die hem met dat ondoorgrondelijke algoritme op pad had gestuurd.

Hete brei
Martin van Rossum: “De Commissie van Beroep heeft er echter een handje van om bij zaken tegen verzekeraars te stellen dat het de adviseur was die de overlijdensrisicodekking heeft geadviseerd en bij zaken tegen die adviseurs te stellen dat de adviseur daarbij geheel mocht afgaan op de informatie die de verzekeraars hem en de consument had verstrekt. Dat kan natuurlijk niet allebei waar zijn. De Commissie van Beroep kan niet om de hete brei heen blijven draaien”.

Cognitieve dissonantie
In de in het filmpje besproken zitting van 10 januari 2022 werd deze “cognitieve dissonantie” van de Commissie door Martin van Rossum op de spits gedreven. Door er op te wijzen dat de AFM heeft voorgerekend dat als er wordt uitgegaan van een beleggingsrendement van 8%, terwijl er wordt belegd in een “mixfonds” (maar de helft in aandelen en voor de andere helft in obligaties of vastrentende waarden), er dan maar 26% kans is dat de Consument zijn aflossingskapitaal op einddatum gaat bereiken!

Onkunde
De Commissie van Beroep beschikte niet over de deskundigheid om deze uitwerking van het algoritme te kunnen bevestigen, of nog sterker: men bleef volhouden dat de consument ook “voordeel” kon hebben van het algoritme. Deze halsstarrigheid was dermate bewijs van onkunde dat ter plekke de voltallige Commissie van Beroep van 5 personen, waaronder de raadsheer van het Gerechtshof Den Haag, is “gewraakt”. Andere leden uit de lijst van Commissie van Beroep waarover KiFiD beschikt moeten nu uitspraak doen over het vraagstuk van “deskundigheid”, tegen de achtergrond van het feit dat het Reglement voorschrijft dat tenminste 1 echte deskundige aan de Commissie had moeten meedoen.

Welke schaduwen van dé waarheid werpen zich vooruit?
 
Martin van Rossum
Wraking
Het wraken van een Commissie van Beroep dus. In een zoektocht naar de waarheid.
We zullen u, gezien het grote belang van dit bijzondere moment in de woekerpolisaffaire, op de hoogte houden. De vraag is immers of de verwachting van de aanwezigheid van deskundigheid van een universele betekenis is?
René Graafsma heeft een tweetal nieuwe boeken geschreven over de achtergronden van de woekerpolisaffaire en vergelijkbare ontwikkelingen met en bij de pensioenen. 
Met een beschrijving van de brede en actuele maatschappelijke context. In een versie voor de adviseur en de consument. De manuscripten worden nu, met de feedback, afgerond en de uitgave wordt medio februari verwacht.

De boeken dienen als basis en inbreng voor de
DEAL-training. Niet alleen de specifieke kennis betreffende de mankerende levensverzekeringen en pensioenen wordt daarbij gedeeld maar ook de vaardigheden om de zorgplicht die aan adviseurs wordt toegerekend in een klantgerichte bedrijfsdoelstelling én bedrijfsresultaat om te zetten.
Klik op de link en geef je contactgegevens door. Wij nemen dan contact met je op met meer informatie.

Abonneren Telegraafsma: klik hier.

Dit bericht is geplaatst in De Kloof, Rechtsstaat met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.