Van doofpot naar beerput 5: ‘Rechtsstaat?’.

Dilan Yesilgoz, minister van Justitie en Veiligheid Beeld: ©RVD – Valerie Kuypers en Martijn Beekman

Geachte mevrouw Yeşilgöz, Geachte heer Weerwind,

Vraagje
Zoals aan het eind van het jaar 2023 als open brief aan verzonden: “U heeft nog een aantal dagen te gaan van relatieve rust, ‘vakantiedagen’ zullen we maar zeggen. ‘Reces, alles staat even stil’. Nu krijgt u normaliter dagelijks talloze berichten, brieven, ‘stukken en dossiers’ op u af, waarmee de kans dat een ‘gewone burger uw aandacht krijgt, én antwoord, maar zeer beperkt is. Dus doe eens mal, bij deze een ‘open brief aan u’ in deze wat rustiger tijd. (Die we hierna zullen vervolgen met het aan u voorleggen, te vragen, hoe u de uitwerking in de praktijk van ‘het begrip rechtsstaat’ ziet. Dit als ‘rode draad in een aankomende reeks van ‘open brieven’). Dus als u nu even tijd over hebt, s.v.p.: het lijkt een open deur: Nederland is een rechtsstaat. Bent u het daar mee eens?”.

Rechtsstaat
Als opstapje, uit de ‘encyclopedie’: in de systeemtheorie verwijst een rechtsstaat naar een politiek systeem waarin de macht is onderworpen aan het recht. Er zijn verschillende elementen die kenmerkend zijn voor een rechtsstaat. Zoals:
– de grondwettelijke beperking van de macht: ‘De grondwet dient als het hoogste juridische document en legt beperkingen op aan de machtsuitoefening door de overheid. Het bepaalt de rechten en vrijheden van individuen en instellingen’;
– er is een onafhankelijke rechterlijke macht: ‘Een onafhankelijke rechterlijke macht is van essentieel belang voor een rechtsstaat. Rechters moeten in staat zijn om hun taken uit te voeren zonder beïnvloeding van de uitvoerende macht of andere invloeden’;
– het uitgangspunt van de eerbiediging van de mensenrechten: ‘Een rechtsstaat waarborgt de bescherming van fundamentele mensenrechten en vrijheden voor alle individuen, ongeacht hun achtergrond’;
– met als doe de rechtszekerheid: ‘Wetten moeten duidelijk en toegankelijk zijn, en hun toepassing moet consistent zijn. Mensen moeten in staat zijn om hun gedrag en handelingen te plannen op basis van de bestaande wetgeving’;
– alles met als fundament de ‘Trias Politica’: ‘dit principe houdt in dat de machten binnen de staat verdeeld zijn over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke takken. Dit zorgt voor checks and balances en voorkomt dat één enkele instantie te veel macht krijgt’.

Eerlijk en rechtvaardig
Een rechtsstaat waarborgt dus dat er een evenwicht is tussen de machten, dat er wetten zijn die de fundamentele rechten beschermen, en dat er een onafhankelijke rechterlijke macht is om deze wetten te handhaven. Het doel is het creëren van een samenleving waarin burgers op een eerlijke en rechtvaardige manier behandeld worden volgens de vastgestelde regels en normen. >> Aldus het resultaat ‘van even zoeken op het internet’.

Franc Weerwind, minister voor Rechtsbescherming Beeld: ©RVD – Valerie Kuypers en Martijn Beekman

Een rechtsstaat dus als een politiek systeem waarin de macht is onderworpen aan het recht. Nu valt met zekerheid te zeggen dat er mensen zijn die zeggen: “er is geen recht(vaardigheid), de machtigen doen toch gewoon wat ze zelf willen …………………………………….”:

Wat denkt u: ‘delen we het leven’ of ‘zien we met het zwarte licht door de bomen het bos niet meer’?

Zwart Licht
Dascha

Dit bericht is geplaatst in Rechtsstaat met de tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.